diff --git a/autore/ali-asllani/hanko-halla/pjesa-e-dyte.md b/autore/ali-asllani/hanko-halla/pjesa-e-dyte.md new file mode 100644 index 0000000..c723078 --- /dev/null +++ b/autore/ali-asllani/hanko-halla/pjesa-e-dyte.md @@ -0,0 +1,166 @@ +--- +title: Pjesa e dytë +author: Ali Asllani +respectLineBreaks: true +parent: Hanko Halla (Poemë) +grandparent: null +order: 2 +--- + +I +Hallës nuk i hahet, Hallës nuk i pihet, +me të renë e saj fare s’po i kihet +Nusen nuk e dashka sa në od’ s’e qaska +dhe qëkurse erdhi hal’ në sy e paska! + +DHe qëkurse erdhi Halla paska thënë: +Nuk më duket nusja nuse për të qënë. +Lum shtëpi e babës diti dhe e nxorri, +mjer shtëpi e burrit ra në lak e mori! + +Tani – vazhdon Halla – si do t’ja bëj hallit? +çar’ t’i bëj zemanit, pa për sy të ballit, +do t’i thoshja djalit jepi tek e hak +edhe ktheje prapa, bosh me tre tallak! +Shko andej nga erdhe, erdhe kot së koti, +se paraja kallpe vete te i zoti! + +çar’ t’i zemanit, shum’ zemnan i keq, +shum i rënd për plaka, shum’ i rënd’ për pleq. +Hoxha nuk trazonet kadi nuk na mbeti +me të tilla femra hall i madh na gjeti! +Hall i madh me nuse, hall i madh me çupa, +një lëkur kunadhe hedhur përmbi supa +tunden dhe lëkunden dhe në mes këputen, +nëpër duar të shkasën po në zëmra futen! + +Punë e tyre vetëm: lahen edhe lyhen +edhe nëpër valle venë e vinë e thyhen; +femra me një mashkull vallja vetë i dytë, +plasur dielli ballit më u plaçin sytë! +GJith’ me flok të prera, +jo alla grasone, jo alla bebera, +me një llër të freskët nëpër djell të thekur, +me një trup të zeshkët nëpër kum të pjekur, +gji e gusha hapur digjen ylyver +me një mes të hollë gati për t’u thyer +Me një buz’ të kuqe shumë e shum’ të nxehur +dhe me atë vetull tej për tej të prehur, +me ato vështrime mu sikur të lutet +ngjan se hallemadhes shpirti i këputet; +me ato kapela varur gjer në vesh, +zjarri i xhehnemit doli krejt në shesh! + +Jo, moj xhane , kurrë s’mundem që t’a heq +që të thon’ se nusja ka një huq të keq; +na flë e na ngrihet kur asaj i teket! +dhe i bën qepallet sikur qan e meket! +Brënda s’e mban vëndi ngjan se u çkallos, +jasht’ na shkon përpara si një korcollos; +me ditë e me orë zgjatet e mbufatet +me hije të saja afër darkës matet! + +II +Nuse e kësaj kohe tjetër zanat s’paska, +a do marr’ kalemin që të bëj’ laraska, +a so zër’ të shkruaj ‘ ose do dëgjojë +një kuti të vogël që na flet me gojë. +Një kuti të vogël që mos qoft’ të jet’, +ësht’ një fëng i marrë, çirret e bërtet! + +Me një biz’ në dorë bën sikur punon, +këmbën përmbi këmbë nusja e dëgjon; +dhe çudi moj motër si e qysh duron! +Duket nga një herë zëri e lëndon +frëngu rri i qetë ose do bërtas’, +nusja e humbet dhe i vete pas, +fëngu e ngrë zërin edhe sokëllin +nusja e lë përin edhe vërshëllin: +ai flet me vete flet e flet përçartë +nusja s’ësht ‘ në vete bënet më e zjarrtë! + +III +Halla do një nuse , nuse gojë plotë +si një zall të bardhë si një zall të fortë, +me shami në krye anë e mban’ qëndisur +dhe me flok ‘ të gjata prapa arratisur; +dhe me flok’ të gjata deri mu në mes +mu si nat’ janari sa të thell’ të zes ; +me shami të hollë ballë e faqe hedhur, +sa t’i duket syri në qepalle kredhur; +me flori në gushë hapur mu si prush, +si t’ju them moj motra. . . pjergulla me rrush! + +Rrallë e tek të duket rrallë e tek të flas’, +një thëllëzë e bukur mbyllur në kafaz, +mbyllur në kafaz një thëllëzë e bukur +mu në mes të reve bëna në të dukur +mu në mes të reve si hënë e si yll +ose një xinde fshehur në një pyll! + +Halla do një nuse si edhe i biri +rrënjët prej ergjëndi degat prej floriri, +me të folur Halla nusja të hapi sytë +,,Lepe” fjala e parë ,,peqe” fjala e dytë ; +edhe asgjë tjetër vetëm ,,lepe”, ,,peqe”, +pasi zemra e Hallës qënka si një qelqe: +po u thy vajti e s’ka më: ngjite, qepe, +zogu i plagosur di të kap’ me sqepe! + +IV +çupa - tregon Hallës – nuk stoliset fare +që ta njohën bota zogëën beqare; +po kur bënet nuse nusja do të niset +me fletë me lule pema do stoliset! +Dora me kënah koka me mazi, +dhe në cep të syrit gjëkafsh të zi +,,sevap” e ,,xhaiz” është ca pika erë +sa t’i njom cu;;ufet freskë e bukur prrë! + +Hajde dhe shaminë sado është gjynah, +lere që ta lidhi shtrëmbër në një krah! +Po të sillet bukur si dhe gratë e para, +sidomos – thot Halla - dua temenara! + +Temena e shkretë humbi si një ëndër, +vjen ta merr nga sheshi dhe të vë në zemës, +pasandaj në buzë mbasandaj në kokë +aty ku ësht’ vëndi për miqë e për shoqe, +kurse nashti femra kokërr në karroqe, +vjen a bën me kokë, pasi tash po thuaj +na e bën frëngesha brënda disa muaj! + +,,Me një herë u bëmë +Zoti ja bëft frëngut shapkën sa një lëmë” +thanë edhe u derdhën rafsha mos u vrafsha, +merr e bjer për dita rroba të mëndafhsa, +rroba të mëndafsha rroba kashtë e bar, +nusja për një manto jep dy grushte ar! + +Gjith’ pazarin nusja mu në odë e futi +na u bë shtëpia magazi çifuti; +rroba për pasdreke, rroba për mëngjes, +rroba për në mjegulla rroba për në ves, +disa për në banjo disa për në kum, +disa për në çajra, disa për në valle, +ruana zot dhe rroba për në karnavale! +Disa për në dmër, disa për në verë, +tamam sa për vjehrën që të fryhet vrerë! +V +Mir’se mëndjeshkurtër fëmra u harbua, +burri që është burrë ç’ka që bënet grua? +çdo gjë ka të ngjarë por kurrë edhe kurrë +dorën e një fëmre nuk e puth një burrë! + +Pa më thoni zonja , si ka sy e faqe +si mundet e bënet mashkulll pa mustaqe. +Kurse be e burrit beja më me hije +dora në mustaqe edhe mos u tund +pasi fjalë e burrit aty merret fund! + +çdo gjë u ndryshua, çdo gjë u shkallmua, +koka u zbulua , këmba u mbulua, +kur në kohrat tona më të hyr’ që hyje, +kundra mbetetj jashtë festja përmbi krye; +nashti futet brënda çdo këpucë e lyer +dhe kapelë e pastër varet përmbi derë! \ No newline at end of file diff --git a/autore/ali-asllani/hanko-halla/pjesa-e-katert.md b/autore/ali-asllani/hanko-halla/pjesa-e-katert.md new file mode 100644 index 0000000..2f4f3ca --- /dev/null +++ b/autore/ali-asllani/hanko-halla/pjesa-e-katert.md @@ -0,0 +1,168 @@ +--- +title: Pjesa e katërt +author: Ali Asllani +respectLineBreaks: true +parent: Hanko Halla (Poemë) +grandparent: null +order: 4 +--- + +I +Shpirt e xhanë, +eja më thot nipi vemi në Tiranë, +Eja, Hall’ të lutem se do bësh sehir +zonja shum’ të mira burra shum’ të mir’! + +Lem të keqen Halla ti më rruash të paça +un’ për her’ të fundit do të dal në dalça; +e do dal do iki dhe do shkoj për jetë +në sehir’ të fundit në sehir’ të shkretë! + +Un’ mor djal’ i Hallës nëna e shtëpisë, +kam një tuf’ me halle varur mbi kurriz; +Kam një tuf’ me derte kam një tuf’ me halle +nga ato që zbardhën vetulla e qepalle; +e i thash’ i thashë. . . Djali me shum’ mall, +eja, nguli këmbët, xhan o shpirt, o Hall’! +Desha dhe nuk desha, +Hodha namazbezin mirë e mirë u vesha, +dhe që atë ditë hipëm në kaike, +ish për her’ të parë që po veja mike, +mike në pampor; +prita edhe prita po sa prita se di, +mbas nonjë orë, +si thon’ nashti +Pasi dhe sahatin sahatin e gjorë, +që kur na e priishën edhe e bënë orë, +na u bë dhe koha fare li e lesh, +sahatin e saktë nuk po e marr vesh! + +Prita në pampor prita kot së koti: +as e zonja erdhi as edhe i zoti; +,,mirserdhe moj zonjë” njeri nuk më tha +frëngun dhe frëngeshën ujku që s’i ha ! + +Un’ hot Hanko Halla sado që kam rar’ +matem e peshonem me flori e ar; +na jemi si rrëza mu si rrëza e djellit, +që sado që bije lart nga maja e qiellit, +bije nëpër male krahu nuk i thyhet, +bije në moçale këmba nuk i lyhet! + +II +Pasandaj pampori fryti e u nis; +si kërcasin muret, muret e shtëpis’, +si kërcasin muret kur i rreh tërmeti, +po ashtu kërcisnin kur i rrihte deti +eshtrat e pamporit; mirpo më së fundi +diti se e tundi! + +Kur i vinte vala bënte sikur kridhej +kurse valës tjetër drejt për drejt i hidhej; +aty valës dukej anës do ja mbante, +kurse valën tjetër mes për mes e çante! + +Ballë i bëri bukur detit të tëbuar, +një dybek i rrihte mu në kraharuar; +dank e dunk dybeku. . . un’ sa jesh kumbisur +kur dëgjoj ca pula tue kakarisur! + +Tepër u habita qënkemi në Vlorë +apo harroj udhën ky i shkret pampor +dhe u kthye prap? Po në mbeçim udhës? +Kur dëgjoj që thoshin: ,,kena mrri në Durrës!” + +Që thoni moj zonja erdhëm në Tiran’, +po kur disa dëmra m’u bëfshin kurban +disa qyqe femra në një qoshe mbledhur +ferexhet e zeza përmbi krye hedhur +koka e mbuluar këmba e zbuluar +ruana zot nga fëmra kurse ka çkallurar! + +Thon’ se nga një herë këto ferexhera +diku i ngrië era, +brënda duket zoga ballë e gush’ flori +që i thot Tirana ,,zogëza kumri”; +qënka guguftuja që i themi na, +mirpo ësht’ gjynah, s’undet ,,me u pa “! + +Afër meshkuj veshur - po si veshur? +disa për të qarë disa për të qeshur; +në krye në këmbë pa shije pa hije, +çfar’ t’ju them, moj motra pika që s’u bije! +Disa për të qeshur disa për të qarë, +s’paska më shqiptarka, s’paska më shqiptarë! +Ku janë ato rroba, rroba e të parit, +rroba që peshohen me derhem të arit? + +Tej një shesh i gjerë bota jep e merr, +edhe një gjëlpërë s’ka se ku të bjer’, +zonja e zonjushe si thëllëza fushe +mu si pika ari mu si flori gushe; +dy nga dy po ecin me bërryle shtyhen +në se u heth dorën me një her do thyhen! + +Me një her’ do thyhet mezi’ i hollë i vajzës, +shkon për mes të rrethit rrethit të unazës, +hedhur si lastrare hedhur si billonja; +zonja mu si çupa çupat mu si zonja; +palët mu si valët shkon e vjen një tjetër +duket thanë e kuqe edhe femr’ e vjetër! +III +Blegërin një dele, tingëllin një zile +bota paska halle hallet me kaçile +hallet me kaçile hallet prej Tirane, +lum Tiran’ e kuqe mbushur me zeshkane! + +Miëpo – vazhdon Halla pakëz e çuditur, +rri si rri sorkadhja çap e vrap lajthitur +mirpo ra mëngjezi rrugët do i masën, +erdhi darka vjehrës buzen i pëllcasën; +lozën edhe katrat birçe ose briç +çekan e çekiç në kokë e godiç. + +Folu, nuk të flasën; ktheu, zën e shkasën +dhe me cep të syrit din’ se si të vrasën. +DHe ajo që duket engjëllushë e butë +në një shishe brënda dy shejtane futë; +llëra lakuriq këmba lakuriq, +demek sa për mua. . . edhe burri i vdiq; +IV +Hanko Halla isha, Hanko Halla jam, +Hal’ në sy i kisha hal’ në sy i kam. +Nuk më mbushet syri nuk më mbushet zemra, +nuk më piqet ylli me të tilla femra! + +Mirpo – vazhdon Halla edhe psherëtiti, +aty nga del fjala do më dal’ dhe shpirti; +pra do them të drejtën se më bënet derte, +cilado gjynahun le ta ket’ për vete, +kur i pash’ të parat desh më zuri frika, +kur i pash të dytat . . . deh iu rëntë pika! + +Ato që mos qofshin këto për të qënë . . . +duket pem’ e bukur që ka mbir’ me hënë; +duket pem’ e bukur që me hën’ka mbirë +dhe që asaj dite ish sahati i mirë: +porosita djalin: - Në se të kam djalë, +ik e i thuaj nuses të m’a bëj hallallë! + +V +Aty Halla heshti, hoqi , psherëtiti,, +një kujtim i vjetër erdhi e goditi . . . +Kur ish Hanko Halla nuse top’i borës +kur ,,Ai “ e mbante në pëllëmb’ të dorës, +vishej edhe ngjishej sikurse një flutue, +sikuse një flutur nëpër fleta futur! + +Sako dhe tumane . . . ar edhe mëndafh, +varur pendolirat . . . shko një her’ me qafsh . . . +shkonte si veri e vinte si tal’as, +këmba si krah zogu s’linte gjurma pas! + +Halla ish një lule dhe nga ato lule, +syri me ta parë mu në gjunj u ule. +Ajo ish një lule po edhe ,,Ai” +ish për atë lul një saksi flori. +Fund’i fjalës Halla ish një dallandyshe, +si ish e si qënka . . . jan’ dy gjëra ndryshe! diff --git a/autore/ali-asllani/hanko-halla/pjesa-e-pare.md b/autore/ali-asllani/hanko-halla/pjesa-e-pare.md new file mode 100644 index 0000000..c7d14d8 --- /dev/null +++ b/autore/ali-asllani/hanko-halla/pjesa-e-pare.md @@ -0,0 +1,383 @@ +--- +title: Pjesa e parë +author: Ali Asllani +respectLineBreaks: true +parent: Hanko Halla (Poemë) +grandparent: null +order: 1 +--- + +I +Halla ka marr’ marshën urat po i shkrep edhe merr e jep +tungu i ullirit digjet me gazep +digjet mala-mala sidomos bujashka; +në dimër, moj motër zjarri shumë u dashka! + +Deh i lumtë goja kush e tha më par’ +xhan e shpirt o burrë xhan e shpirt o zjarr! +Buk’ të that në sofër buk dhe asgjë tjatër, +po agai se malet edhe zjarr në vatër! + +II +Rreth e rrotull zjarrit nunuris njeriu, +si gjithkush të tija plaku dhe i riu . . . +Fjala e të rinjve çelet me përrallë +me një gjum të ëmbël gati mbi qepallë: + +ç’është njëzë e njëzë ç’janë atë dervishë, +ç’janë ata dervishë kryet me fildishë? +ç’është ai që s’hahet ç’është ai çë s’pihet, +edhe nëpër xhepe kurr e kurr nuk vihet? + +Fjala e të rinjve çelet me përrallë. +Brezi yn’ po dihe zëm e qajmë hallë . . . + +Një ka bër të mira po s’ka par’ të mira +tjetri qënka pjekur keq në takllaira; +plagave të atia nuk iu gjënd melhemi +dertet e këtia nuk i merr kalemi: +njëri s’paska miell tjetri s’paska thes, +fund fjalës bota qënka e pa bes’! + +Muaj i shënëndreut muaj i flamosur +ngryset edhe s’gdhilet, nata s’ka të sosur +Shum’ i hidhur qënka shumë e shum’ po thuaj, + +sa dhe pulat s’pjellën brënda këtij muaj. +Enët mbahen mbyllur qypa, shtëmba butet, +pasi krakëshi vjen e brënda futet! + +Netët shum’ t’errta dita shum’ e vrazhd; +pa le llafazankat vinë e na bezdisën +pasi kot së koti zën e kakarisën; +ruana zot nga fjala zgjatet edhe zgjatet +sa me pash njeriu s’ka se si të matet! + +III +Xhiko Xhevahirja, Halla dhe XhiXhia, +Krushka Hanko Shega edhe xha Inxhia, +Bulla Qerbaja, dadara gegera +zonjat e mëhallës që na vin’ nga hera +veshur kadifera veshur me shalira +rroba rrob’ Stambolli s’paska më të mira! + +S’pasaka më të mira po për sy të ballit +bora më e pastër ësht’ në maj’ të malit, +rroba më e pastër ësht’ mbi trup të Hallës, +mu si shkum’ e bardhë mu në sup të valës! + +Edhe rrethi Hallës rrethi atij gjiri, +ruaj zot nga syri mu si prush floriri. +Duket ser’ e parë bukuria e derës +çquan mbi katër stina stina e paraverës! + +Ngulur mbi shiltera gjith’ato shtilera +hapur gjer te dera shum’ e shum’ të vyera +me ixhat Janine, lule ylyver +dy mexhide topin Halla i ka bler’! + +Pa dëgjuar zonja, - nisi Halla plak +do ju them një fjalëz fjalë pa kapak! +Erdhi kohë e keqe koha e flamosur, +na u prish dynjaja bota ësht’ marrosur! + +Sot një lajmës erdhi e mir’ se na erdhi +pati çar nuk pati një nga një i derdhi; +lajkat më të rralla, lajkat më të holla: +mbret mbi pem limoni, mbretëresh dhe molla . . . + +Fjala vinte rrotull, rrotull e vërdallë, +ç’do t’i thot’ limonit mollë e kuqe vallë? + +thuaj e thuaj e thuaj edhe shum’ përralla, +herë i terej zëri herë i terej fjala, +herë i terej fjala herë i terej zëri +dale me ngadale mos këputej përi, +herë i çelej buza herë i çelej gazi +dhe e dha e mbushi . . . pasandaj e zbrazi: + +Qnka mos na qënka një hadi bilmes +na e do për nuse çupën time mbes’! +Fët e fët e mora një kongjill nga zjarri, +nxora dhe nga xhepi një gjerdan prej ari: +,,Na - i thash’, - trazoi “ nuk trzonen kurrë, +njëri për në gushë, tjetri për në furrë” +U! në mart’ të keqen dhe m’u bëft kurban +far e fis i tija anë e mban’ ku jan”, + +IV +Halla thot’ të drejtën, çupa si dy sytë +si do bënej nuse nuse e derës s’dytë +kurse Hanko Halla rrjeth nga der’ e parë? +Bota të mos kishte disa pashallarë, +soj i Hanko Hallës do ta kish me hak +që të kish saraje dhe të ish oxhak; +Halla do të quhej Hallë pashallesh’, +fjala e saj do të bënte si t’a kish istekun +eja-ik mileti merr e puth etekun! + +Gjysh paska pasur shum’ para të thata, +paska pasur arka plot me kollonata, +paska pasur mbushur arka e sënduqe +me para të bardha me lira të kuqe; +gjalpë e vaji i tyrej derdhej si përrua, +katër teste qypa katër teste zgjoje +mbushur me pekmeze mbushur mjaltë e hoje! + +V +Pastaj – vazhdon Halla – patëm disa halle, +malet u bën fushat , fushat u bën male; +fushat u bën ‘ male malet u bën’ fusha, +humbi dhe floriri varur nëpër gusha! +Dlae me ngadale humbën gjith stolirat +humbi dhe xhanfesi humbi dhe atllasi +prej të katër anëve damëllhana plasi +Humbi arma e burrit , humbi palla e lar’, +humbi rroba e gruas kredhur gjith’ në ar! +S’mbeti ar në xhepe ari shkoi e shkriu +s’mbeti gjak në zëmra, gjaku i burrit ngriu! + +Ku ësht brezi i vjetër brez që s’bëri mes? +Dhe që di e shuan dhe që di e ndes? +Floku i Zi i tyre si lele asllani, +ball i gjërë i tyre një e njësh me vulë, +shtati i hollë i tyre hedhur sa një kulë! + +Ku ësht’ Labëria , Labëria e parë +vëndi i jataganit vëndi i pallës s’larë? +Ku ësht’ zonja e vëndit, dorë e llër çelnik, +qafë e çap sorkadhe hedhur me deftik? +Qafë e çap sorkadhe me deftik vërvitur, +dhe me thelp lajthie rritur e gostitur? + +Ku janë ato femra femra deli femra? +Ku janë ata meshkuj me një test zemra? +Njëri musi lisi tjetri musi shkëmbi, +më së fundi mortja erdhi e i shëmbi! + +Ku ësht’ Fejzo Xhafua dif i vëndit tënë? +Rrapua i Hekalit burrë i ler’ me hënë? +çelua i Picarit çelua i Athinës, +krismat e rrufeve gjëmë e suferinës? + +E ku ësht’ Gjoleka kryetrim i Kuçe? +E ku jan’ këmishat përmbi gju hajsuçe? +E ku ësht xhyzdani folla e pallaska? +Pa këto arbrshi fare hije s’paska! + +Tepër dredhaarake qënka kjo jallane, +E ku janë ajanët burrat hane hane, +pleqësi e vëndit veshur me fustane? +Veshur me fustane hej . . . fustan’ e shkretë . . . +humbën parësia humbe dhe ti vetë. +lisit të gremisur më s’i mbeti fletë! + +VI +S’meti bot’ në male bora paska shkrirë; +s’mbeti uj’ në fusha ujët paska ngrirë! +Fusha paska dimër , mali paska vapë, +sqifi dhe sorkadhi humbi krah e çapë! + +Mu në mes na theu dynjallëku i shkretë, +nuk na mbetën lule nuk na mbetën fletë; +fletët na kan’ rar’ pëndër na kan’ rar! +nuk na peshon bota fare në kandar! + +S’meti derë e hapur humbi salltaneti +humbën zijafetet humbi muhabeti +Plasën duke thirrut rroft’ e qoft’ mileti +që të rroj mileti u bë kijameti! +Ja edhe mileti nashti u bë popull +dhe nga sherr i tia mëndja na vjen rrotull! + +Populli si deshi bëri një kanun +që t’ i thotë agait bujku: ,,si ti , un’!” +Si ti un’ moj motër, dhe s’ta ka për pes’, +breh Valiu i Korçës fare dinglemes, +i zoti hostenit vjen e të merr pjes’ +i zoti fermanit mbet me duar në mes! + +Musi lesh arapi bota u trazua, +duaxhiu i djeshëm sot na u harbua, +jo vetëm ha bukën përmbys kupën +po guxon e dashka dhe për grua çupën! + +VII +Mbylle më thon! djemt’, tepër plak njeriu +bënet mëndjevogël mu si çilimiu, +qënka si çdo plak +ena pa kapak! +Mirpo un’ s’jam plakë memur i harbuar +shtatdhjetë e dy vjeçë vjti më ka shkruar, +Unë e mbaj mënd mirë, isha goxha keçe, +kur u bëra nuse isha njëzet vjeçe; +rrotja e martuar dyzet e dy vjet +dhe tridhjet ka burri që ndërroj jet’: +bëni mir’ hesapin dale me gadalë, +ky harbut memur rrenacak do dalë! + +Më par’ kishim hoxhët me divit në bres, +shkruanin mbarë e bukur shkruan me kujdes +jo vetëm deftera po edhe duara, +doktor e receta s’kish në koh’ të para! + +Me këto receta me këto gënjeshtra +u helmua gjaku, u helmua eshtra; +zjarr në zëmër s’mbeti vajti e u shua, +dale me gadale burri u bë grua! + +E ku qënka parë e ku ësht’ dëgjuar +që të hapi fëmra gji e kraharuar +dhe të shkoj’ përpara burri t’i vej prapa, +ky pa hedhur çapën femra hedh tri çapa? + +Nuk i merr kalemi gjith’ këto hesape, +kur që dora e burrit futet në çarape +llërë e gruas dolli lakuriq në shesh . . . +Gjen shejtani shesh edhe bën përshesh! + +VIII +Mir’ për na të parët s’mbeti fjalë e vënd’ +brez’ i ri vall’ ç’pati nga mënd? +Gjeti çar nuk gjeti pati çar nuk pati +amanet nga nëna amanet nga ati +gjithë ato zakone gjithë ato zanate, +gjithë ato që ishin burime irate, +si ato të burrit dhe ato të femrës +thellë e thell’ rrënjosur mu në thelp të zemrës +dhe për vëndin ishin eshkë edhe stërall, +që në gji të burrit zjarrë e mbajnë gjall’, +zjarrin e arbeshit zjarrin që ka pasur, +me atë që botëss buzën i ka plasur; +zjarrin e arbeshit zjarrin e vatanit +zjarrin që bën vëndin vënd të jataganit! +sidomos moj motra punë e tezgjahut, +që punonin zonjat me fuqinë e krahut +me djersën e ballit, +punra që tregonin shpirtin e të gjallit: +guna e mëngore, linja e jelekë, +leshin na i çonte stan i deles bejkë; +gjithë ato që ishin prokopi e tija, +dhe përhera mbahej shtëpi e fëmija, +gjithë ato që thoshin ,,jemi gjithë arbresh” +keq a mir’ të ishin dhe kudo të jesh +një nga një i hodhëm mu si gun’ të grisur , +deh, moj kokë e krisur puna e mavrisur! + +Një nga një i hodhëm mu si gun’ të vjetër +dhe nuk qëm të zotët që të bënim tjetër +papo mbetëm drangull. . . në shi e në diell, +mbytur nëpër halle thell’ edhe më thell’, + +Mbytur nëpër halle si një frëng myflis +me një pallto kashte hedhur mbi kurris, +dhe një palo shpakë me një pal’ shallvare +dhe më keq akoma që nuk vete fare, +veshur benevreke ose një poture +dhe në rrip të mezit varur një kobure! +Jemi bër’ moj motra, ç’far’ të them nuk di, +gjysma e trupit zok, gjysma e trupit mi! + +IX +Ku janë ato kohra kohra të ergjëndit +kur na sillej qielli si baba’ i vëndit? +Po ashtu dhe shiu po ashtu dhe djelli +kurse na i deshim binin që nga qjelli; +me të hapura gojën qjelli na i çonte +mu në mes të vapës shi flori pikonte! + +Ku janë ato kohra, kohra të ergjëndit +që edhe hëna sillej mu si nënë e vëndit? +Pra dhe beja bënje po për atë hënë, +po për atë nënë, +për diell e për qiell, +dhe për atë zot q’ësht ‘ më i thell’! + +Nashti kur betonet burri thot’: ,,për nder” +be e par’ dhe feja mbeti pa një vler’: +bota u çkallmua puna u trazua, +burri u bë grua femra u harbua +hoxha u bë prift, prifti u tërbua +dhe gjynah mos qoftë bënen mish e thua! +Vera u bë dimër dimri u bë bishë, +shiu na i kalbi mish edhe këmishë! + +Gjëja me vyer mbeti pa një vler’, +e , pra hunda e botës duhej pakëz thyer . . . +Edhe mirë u thye +pa kappell’ në krye +mu si njeri pylli +humbur vuulë e ylli, +del e shëtit burri . . . + +Vdiqën duke qeshur turku dhe kauri! +çdo gjë e ka humbur humbi dhe pasullën, +s’ka në dorë as kokën që të vër’ kësulën! + +X +Korr atë që mbolle, thënka fjala e vjetër, +Ja, nga anë e zotit dhe një vrejtje tjetër: +vinte ramazani , dimër qoftë o verë, +kthenej nga Qabeja hëna me një herë! +Nashti edhe hëna zuri shikon vrëngër, +pasi kemi ndjekur udhën më të shtrëmbër! + +Pa vështroni hoxhët, që aty më parë +shkruanin si desh’ zoti me kalem të mbarë, +vinin nga e djathta venin në të mëngjër, +nashti, t’i hajë ujku, zunë e shkruajn’ shtëmbër! + +Gjith’ këto gjynahe nuk i lan as deti +duket që afroi koha e kijametit. +Thënka dhe qitabi: robi kësaj jete +dale me gadale nuk do jet’ në vete, +sa që do harrojë portën e gjitonit +sa që do pështete degës së rigonit! + +XI +Halla aty heshti, hoqi thell’ në zemër, +diçka iu kujtua sikurse një ëndër . . . +Një kujtim i vjetër erdhi e qëlloi, +si një yll i djegur flakë e fill kaloi! +,,Ai” i kujtim i vjetër erdhi e qëlloi, +në një dor’ tespijet vark e radh’ merxhane, +dhe në dorën tjetër një çibuk sermaje +rrahur me sedfe, gurë qehribaje! +Vula dhe sahati varur përmbi gryk’ +dhe mbi supe hedhur atë goxha qyrk. +Dredhur dhe mustaqet dredhur e përdredhur, +brënda në silahe dy pisqolla dhe harbinë e artë, +shpatullat një pash, koka atje lartë, +varet nga haremet, zbret në zapanara, +zapanatë e shkreta, zapanatë e para! + +Kur ja hipte kalit, kalit qyhelan +edhe shkon revan +edhe qahjaj pas +me një dor’ në vithe . . . zëmra fryhej gas! +Kali si drangua, +katër vetëtima shkrepte një pothua! + +A’ - thot’ Hanko Halla, - kur ish ,,Ai” gjallë +kurr’ nuk bënte ,,gëk” njeri në mëhallë! +,,Ai” - na thot ‘ Halla, - pasi femra kurrë +s’mund t’i flas ‘ në emër burrit që ka burrë! + +XII +Tym e re e mjegulla dhe në mes të saj +çquan një drit kandili terur e pa vaj . . . +çquan një dritë e varfër , çquan një dritë e shkret’, + +S’ka fuqi të digjet, ka fuqi të vret, +si një sy i bukur flakë e lot shteruar +gati për t’u mbylluar, gati për t’u shuar! + +ç’do kujtim i ëmbël po kështu a duket +kurse ditë e jetës ngryset edhe muket. +Kurse dit’ e jetës iku e u ngrys, +duket sikur bota vajti u përmbys! + +E. . . çfarë ësht’ kjo jetë? Nuk e di kush thënka, +qënka mos na qënka, një kujtim na qënka: +Vdiqe – të qan tjetri linde – do qaç vetë +midis të dy lotve një kujtim i shkretë! diff --git a/autore/ali-asllani/hanko-halla/pjesa-e-trete.md b/autore/ali-asllani/hanko-halla/pjesa-e-trete.md new file mode 100644 index 0000000..4e38f33 --- /dev/null +++ b/autore/ali-asllani/hanko-halla/pjesa-e-trete.md @@ -0,0 +1,112 @@ +--- +title: Pjesa e tretë +author: Ali Asllani +respectLineBreaks: true +parent: Hanko Halla (Poemë) +grandparent: null +order: 3 +--- + +I +Halla paska pritur me them’’ e të thash’, +sa u rrit shelegu edhe u bë lah” +nusja , ajo nuse ndiz e fal cingar +më shum’ nga cingari nusja merrte zjarr! + +Nusja ajo nuse. . . ari i shtëpisë’ +bëri këmbë e iku xhepi u vithis. +Ari i shtëpis’ bëri këmbë e iku +kur një nat’ pas dreke , një kokosh: kikiku! + +Ish kokosh i Hallës një kokosh i bardhë, +një kokosh që shkove nuk iu linte radhë, +kur ja thosh’ i shkreti hipur përmbi shkallë, +zëri i tij moj motër ruante shtat’ mëhallë! + +atë nat’ - thot Halla – bëri zë pa kohë , +na u prish dhe moti bëri shi e llohë, +koha u ndryshua moda u ndryshua, +,,Dua dy pal’ rroba” nusja u harbua, +njërën e do klosh tjetrën ohohosh, +zuri borxh’n e parë dy mijë e ca gosha! + +II +Një dit ‘ më thosh nusja gjëra për të qeshur, +sa më ra prej krahut dhe këmisha e veshur +,,Hall’ në ke të holla mbetur a kursyer +leri në një bankë vëndi më i vyer!” + +Nuk e dinte nusja fjalën e të parit: +Haje o i mënçur , mallin e të marrit . +Ari bija ime, ari i kursyer +vëndi e ka bukur brënda në qemer! + +Me të thirrur: xhep! +xhepi të thot: lep! + +Ari në qemer foshnja përmbi bel, +na i tha i pari që shikonte thellë’! + +Ka edhe të tjera fjalë q’i merr era, +mirpo nga një herë nuk i nxë as dera. + +ç’pret nga brez’ i ri? +Gjëja me çudi s’quhet më çudi! + +Nusja paska parë në qitap të ri +që përpar ligjit jemi një lloji, + +edhe un’ moj motër zëre nga t’a zësh +me këdo një grua qënkam një e njësh! + +Mirë i thash moj bijë po qitap i vjetër +thënka një gjë tjetër: +Syri do t’i plasë, dora do t’i thyhet +dora e mameshës që s’ju preu kryet +dhe ju la bela, +zjarr në xhep për burra, hal! në sy për gra! +Nashti jamë mësuar +mu si majë e malit me dëbor ngarkuar! + +III +Halla thot’ të drejtën: nusja kur të flasë +para Hanko Hallës, fjalët mir’ t’i masë; +nusja eci mëngjër ose shikoi vrëngër, +s’ka të bëj se Halla na ka dy, +Ferma na ka një Halla na ka dy +dhe sado që fajin bam ta thot në sy +sa her’ na ka falur! Nusja na lajthitet, +koka e falur s’pritet! + +Të rinjët e të rejat jan’ si ditë prilli, +rriten dita ditës dhe si trëndafili +herë i deh bilbili, herë i deh veriu +her’ po kot së koti dehen vetvetiu +I riu veriu thënka dhe i pari, +fjala e të parit vlen më shum’ se ari! + +Nusja paska prishur lere që të prishë, +nusja e Hanko Hallës lindi me këmishë, +pasi derë e Hallës ësht’ burim kismeti, +dhe kismeti saja vjen si vala deti . . . +NË se mbaron jëri, rrjedh e vjen një tjetër +dera është e hapur në shtëpi të vjetër! +Si e re që është edhe nus’e Hallës +derdhet mu si vala, vala i ngjan valës +po sado të derdhte mu si valë e deit +nonjë dëm s’i bëet detit e kismetit! + +Shkoni e shikoni valën që valon +se sa shum gjëmon se sa pak gjykon +me re e me erë zë e gusuliset +tundet e lëkundet dhe nga shtrati niset; +fryhet duke ngritur kryet +pasandaj i teket anës deti thyhet; +njëra shkon përpara tjetra tkurret pa, +njëra do përplaset tjetra do pëllcas’; +se si të bëjmë sa shumë e më shumë +mbi kurriz të detit buj e zhurmë e shkumë! +Mirpo deti-det +dhe asgjë s’humbet! +Dhe, sado që duket se u bë rrëmujë. +deti si përhera rrafsh e plot me ujë! diff --git a/autore/ali-asllani/vjersha-satirike/hakerrim.md b/autore/ali-asllani/vjersha-satirike/hakerrim.md new file mode 100644 index 0000000..91c7c93 --- /dev/null +++ b/autore/ali-asllani/vjersha-satirike/hakerrim.md @@ -0,0 +1,101 @@ +--- +title: Hakërrim +author: Ali Asllani +respectLineBreaks: true +parent: Vjersha satirike +grandparent: null +order: 1 +--- + +Që nga Korça gjer te Shkodra mbretëron një errësirë, +nëpër fusha, nëpër kodra, vërshëllen një egërsirë! +Pra, o burra, hani, pini, hani, pini or' e ças, +Për çakallin, nat' e errët, është ras' e deli ras'! + +Hani, pini dhe rrëmbeni, mbushni xhepe, mbushni arka, +të pabrek' ju gjeti dreka, milionier' ju gjeti darka! +Hani, pini e rrëmbeni, mbushni arka, mbushni xhepe, +gjersa populli bujar t'ju përgjigjet: peqe, lepe! + +Ai rron për zotrinë tuaj, pun' e tija, djers' e ballit, +ësht' kafshit për gojën tuaj. Rroftë goja e çakallit! +Shyqyr zotit, s'ka më mirë, lumturi dhe bukuri, +dhe kur vjen e ju qan hallin, varni buz' edhe turi! + +Hani, pini dhe rrëmbeni, është koha e çakenjvet; +hani, pini e rrëmbeni, ësht' bot e maskarenjve; +Hani, pini, vidhni, mblidhni gjith' aksione, monopole, +ekselenca dhe shkëlqesa, tuti quanti come vuole! + +Nënshkrim i zotris suaj nëpër banka vlen milion, +ju shkëlqen në kraharuar dekorata "Grand Cordon"! +Dhe kërkoni me ballhapur (!) komb i varfër t'ju thërres' +gjith me emrin tingëllonjës: Ekselenca e Shkëlqes' +dhe të quheni përhera luftëtar' e patriot', +në ka zot dhe do duroj', posht ky zot, ky palo zot! + +Grand Kordon i zotris'sate, që në gji të kan' vendosur, +ësht' pështyma e gjakosur e atdheut të veremosur; +dhe kolltuku ku ke hipur, duke hequr nderin zvarr', +ësht' trikëmbshi që përdita varet kombi në litar! +Dhe zotrote kullurdise, diç, u bëre e pandeh, +kundër burrit të vërtetë zë e vjell e zë e leh! + +E na tunde, na lëkunde, nëpër salla shkon e shkunde, +mbasi dora e armikut ty me shok' të heq për hunde. +Rroftë miku yt i huaj, që për dita los e qesh, +të gradoi katër shkallë, pse i the dy fjal' në vesh! + +Koha dridhet e përdridhet, do vij' dita që do zgjidhet +dhe nga trasta pem' e kalbur doemos jasht' do hidhet! +Koha dridhet e përdridhet, prej gradimit katër shkallë +nuk do mbetet gjë në dorë veç se vul' e zezë në ballë! + +Mirpo ju që s'keni pasur as nevoj' as gjë të keqe, +më përpara nga të gjithë, ju i thatë armikut: "Peqe!" +Që të zinit një kolltuk, aq u ulët u përkulët, +sa në pragun e armikut vajtët si kopil u ngulët! +As ju hahet, as ju pihet, vetëm titulli ju kihet… +Teksa fshat' i varfër digjet… kryekurva nis e krihet! + +Sidomos ju dredharakë, ju me zemra aq të nxira, +ju dinakë, ju shushunja, ju gjahtar' në errësira! +Ç'na pa syri, ç'na pa syri!… Hunda juaj ku nuk hyri: +te i miri, te i ligu, te spiuni më i ndyri! + +Dallavera nëpër zyra, dallavera në pazar, +dallavera me të huaj, dallavera me shqiptar' +Vetëm, vetëm dallavera, dhe në dëm të këtij vendi +që ju rriti, që ju ngriti, që ju ngopi, që ju dendi! + +Nëse kombi vete mbarë, nesër ju veproni ndryshe, +dylli bëhet si të duash, kukuvajk' dhe dallëndyshe… +kukuvajka gjith, me lajka, nesër silleni bujar, +nënë dorë e nënë maska, shkoni jepni një kapar! + +Dhe kujtoni tash e tutje me të tilla dallavera +kukuvajka do përtypi zog e zoga si përhera… +Ja, ja grushti do të bjeri përmbi krye të zuzarve, +koha është e maskarenjve, po Atdheu i shqipëtarve! + +Edhe ju të robëruar, rob në dor' të metelikut, +fshini sofrat e kujtdoj', puthni këmbën e armikut! +Që ta kesh armikun mik e pandehni mençuri, +mjafton bërja pasanik, pasanik dhe "bej" i ri, +dhe u bëtë pasanik, me pallate, me vetura, +kurse burrat më fisnikë, japin shpirtin në tortura! + +Vendi qenka sofr' e qorrit, vlen për goj' e për lëfytë, +bëni sikur veni vetull', shoku-shokut kreni sytë… +Dhe për një kërkoni pesë, po më mir' njëzet e pesë. +Le të rrojë batakçiu dhe i miri le të vdesë! + +Po një dit' që nis e vrëret do mbaroj' me bubullimë, +ky i sotmi zër' i errët, bëhet vetëtimë +dhe i bije rrufeja pasuris' dhe, kësi lloj, +nuk ju mbetet gjë në dorë, vetëm një kafshit' për goj'! + +A e dini që fitimi brenda katër vjet mizor' +nuk ësht' yti, nuk ësht' imi, është i kombit arbror, +ësht' i syrit në lot mëkuar, ësht' i vendit djegur, pjekur, +Ju do thoni si të doni… po e drejta dërmon hekur! \ No newline at end of file diff --git a/autore/ali-asllani/vjersha-satirike/nje-flame.md b/autore/ali-asllani/vjersha-satirike/nje-flame.md new file mode 100644 index 0000000..855ee24 --- /dev/null +++ b/autore/ali-asllani/vjersha-satirike/nje-flame.md @@ -0,0 +1,33 @@ +--- +title: Një flamë +author: Ali Asllani +respectLineBreaks: true +parent: Vjersha satirike +grandparent: null +order: 3 +--- + +(Një spiuni) +Ësht’ një flamë zot o zot, +flam’ e madhe , flam’e ligë, +zemra sterr e shpirti shtrigë. +Njerëzia deri sot +s’kishte par’ të till’ njeri, +pa mëshir ‘ pa vetëdi. + +Ky nuk paska shok në bot +aq i poshtër aq i ndyrë +i pabes’ e i palyrë! + +Të bën keq, se është i lik +jo për ty që s’të ka mik, +po për ty e për të tjerë, +ësht’ një gjarpër me dy krerë! + +Ësht’ një gjarpër mbi gjarpenjtë, +gjuhë e tija helm e vrerë +punë e tija lenjë e tenjë! + +Mos ja zini emrin ngojë +edhe emri të kafshon +të shajton e të helmon! \ No newline at end of file diff --git a/autore/ali-asllani/vjersha-satirike/okupatoreve.md b/autore/ali-asllani/vjersha-satirike/okupatoreve.md new file mode 100644 index 0000000..1aa12dc --- /dev/null +++ b/autore/ali-asllani/vjersha-satirike/okupatoreve.md @@ -0,0 +1,54 @@ +--- +title: Okupatorëve +author: Ali Asllani +respectLineBreaks: true +parent: Vjersha satirike +grandparent: null +order: 2 +--- + +Aty, ndal! +Gjalmëzeza ka bër’ djal ‘, +djal fajkua djal sqifer, +pra, në vetull gjak të merr; +djal’ fajkua djal’ fatos , +aty ngul dhe aty sos! + +Ti ku vetet? Ku po vete? +Frëng, o frëng që s’je në vete! +Këtu furka e një stani +ka dy presa jatagani; +nënë këmbë të një dhije +zhduket gjum’ e një hordhije! + +Aty ndal sepse këtu +si çdo gur’ e si çdo dru, +bëjnë goj’ e bëjnë dhëmë, +duf i tyre djeg e shëmbë! + +Druri eshtrat e një dreri +të një pulsi të një zëri +përmbi dega shkrifet sqifi, +nën dega shtrihet difi! + +Guri gur’ i një qivuri +rrëfen varrin e një burri, +të një burri burr’ me besë. +që ka ditur si të vdesë! + +Shtrydhe tokën kullon gjak, +në një çap e dy bonjakë, +s’hahet hak’ e këtij gjaku, +s’tretet lot’ e një bonjaku! + +Të bonjaku pa këmishë, +gjith’ kokalla të pamishë, +më i lumturi si plis +kalipeç mbi një kurris. + +Këta ripen po do rriten, +për Atdheun din’ e vriten, +din’ e vriten din’ e vrasën +din’ armikun ta përplasën. +Ti ku vete> Ku po vete? +Frëng o frëng që s’je në vete! \ No newline at end of file diff --git a/autore/index.json b/autore/index.json index 4aa14c3..bf9d3c2 100644 --- a/autore/index.json +++ b/autore/index.json @@ -204,7 +204,7 @@ "@type": "Place", "address": "Florida, SHBA" }, - "image": "/images/naim-frasheri.avif" + "image": "/images/fan-noli.avif" }, "books": [ { @@ -261,5 +261,50 @@ "name": "Ernest Koliqi", "description": "", "thumbnail": "/images/ernest-koliqi.avif" + }, + "ali-asllani": { + "folder": "ali-asllani", + "name": "Ali Asllani", + "description": "", + "thumbnail": "/images/ali-asllani.avif", + "progressState": "partial", + "author": { + "@type": "Person", + "givenName": "Ali", + "familyName": "Asllani", + "birthDate": "1884-11-28", + "birthPlace": { + "@type": "Place", + "address": "Vajzë, Vlorë, Shqipëri" + }, + "deathDate": "1966-12-20", + "deathPlace": { + "@type": "Place", + "address": "Tiranë, Shqipëri" + }, + "image": "/images/ali-asllani.avif" + }, + "books": [ + { + "@context": "https://schema.org", + "@type": "BookSeries", + "name": "Hanko Halla", + "folder": "ali-asllani/hanko-halla", + "genre": "classic", + "datePublished": "1933", + "thumbnail": "/images/covers/ali-asllani-hanko-halla.avif", + "abstract": "Hanko Halla nga Ali Asllani është një poemë humoristike e botuar më 1933, që përmes monologut të protagonistes, Hanko Hallës, trajton konfliktet e brezave dhe mentalitetet e ndryshme në shoqëri. Përmes kritikave të saj të ashpra ndaj ndryshimeve në rolin e grave dhe burrave, Asllani krijon një pasqyrë të kontrasteve ndërmjet traditës së ashpër të kohës së kaluar dhe modernitetit të kohës së sotme." + }, + { + "@context": "https://schema.org", + "@type": "BookSeries", + "name": "Vjersha satirike", + "folder": "ali-asllani/vjersha-satirike", + "genre": "classic", + "datePublished": "", + "thumbnail": "/images/covers/ali-asllani-vjersha-satirike.avif", + "abstract": "Përmbledhje e vjershave satirike të Ali Asllanit, në të cilën veçohet vjersha e titulluar Hakërrim. Një vjershë që shpreh kritikën ndaj kastës politike të ahershme, e cila kumbon edhe në ditët e sotme." + } + ] } } diff --git a/static/images/ali-asllani.avif b/static/images/ali-asllani.avif new file mode 100644 index 0000000..21f8319 Binary files /dev/null and b/static/images/ali-asllani.avif differ diff --git a/static/images/ali-asllani.jpg b/static/images/ali-asllani.jpg new file mode 100644 index 0000000..506626b Binary files /dev/null and b/static/images/ali-asllani.jpg differ