Yeni yazı: Cortex-A Boot — Reset Vektöründen main()'e Gerçekten Ne Oluyor?

[Mavrikant]

Özet

ARM Cortex-A9 (somut örnek olarak Zynq-7000) için reset sinyalinin ayağa kalktığı andan main() fonksiyonunun ilk satırının yürüdüğü ana kadar olan boot zincirini adım adım inceleyen yeni yazı.

• Dosya: _posts/2026-06-17-cortex-a-boot-reset-vektorunden-main-e.md
• Dal: post/2026-06-17-cortex-a-boot-reset-vektorunden-main-e
• Alan: gömülü / SoC
• Uzunluk: ~2900 kelime
• Konum: "Renode ile Zynq7000 Simülasyonu" (2026-05-14) yazısının doğal devamı

Neden Bu Konu?

• Türkçe boşluk büyük. Bilgi parçaları dağınık: ARM ARM (DDI 0406C), Cortex-A9 TRM, Xilinx UG585, embeddedsw boot.S, newlib crt0.S — her parça farklı bir kaynakta. Sentezlenmiş, somut Renode trace'i ile birleştirilmiş Türkçe bir kaynağa rastlamadım.
• Yaygın yanılgılar var. FPU EN unutma, MMU enable sonrası ISB eksikliği, D-cache invalidate atlama gibi klasikler hata semptomu→sebep tablosu olarak işlendi.
• Yazarın uzmanlığına oturuyor. Aviyonik/DAL A bağlamında vendor BSP'lerini "kara kutu" saymanın sertifikasyonda neye yol açtığına temas ediyor.
• Açık PR'lar veya yayınlanmış yazılarla çakışma yok. En yakın olan PR Yeni yazı: MPU vs MMU — ARM'da Donanım Tabanlı Bellek Korumasının Anatomisi #135 (MPU vs MMU) farklı bir konu (bellek koruması), bu yazı boot dizilimi ve register init odaklı.

Derinlik Öğesi (Bölüm 7 — Derinlik Zorlaması)

Üç farklı kanıt türü taşıyor:

1. Standart yorumu (ambiguity interpretation). ARMv7-A ARM bölüm referansları, Cortex-A9 TRM r4p1 reset davranışı, UG585 BootROM/FSBL akışı.
2. Simülasyon (Renode trace tablosu). Boot sırasının her register yazımının cpu LogPeripheralAccess true ile yakalandığı adım adım PC + komut tablosu (~10 satır).
3. Assembly inceleme. Xilinx embeddedsw/boot.S referansıyla VBAR, ICIALLU, TLBIALL, BPIALL, MSR CPSR mode değişimleri, CPACR/FPEXC ve SCTLR yazımları satır satır.

Alan Rotasyonu

Son 3 yayın farklı alt-alanlardaydı:

• 2026-06-04 coupling-dengesi → yazılım mimarisi
• 2026-06-02 kalman-filtresi → navigasyon
• 2026-05-26 sistem-muhendisligi-nedir → sistem

Bu yazı gömülü/SoC: tabandan farklı bir alt-alan.

Kullanılan Kaynaklar (yazı sonunda)

• ARM Architecture Reference Manual ARMv7-A and ARMv7-R (DDI 0406C)
• Cortex-A9 Technical Reference Manual r4p1
• Xilinx Zynq-7000 TRM (UG585)
• Xilinx embeddedsw boot.S (Cortex-A9, gcc)
• Zynq-7000 FSBL (AMD Adaptive Computing Wiki)
• ARM Cortex-A Series Programmer's Guide (DEN0013)
• Renode dokümantasyonu
• Bare-metal ARM (D. Umanovskis), Embedded Artistry Newlib startup, newlib arm/crt0.S

Öz-Eleştiri Özeti

• ✅ Front matter şeması mevcut yazılarla birebir.
• ✅ Türkçe gövde + İngilizce subtitle + sahadan birinci tekil ton.
• ✅ Her olgusal iddia doğrulanabilir (CP15 kodlamaları, SCTLR bit numaraları, CPACR bit alanları, Zynq adres haritası web aramalarıyla teyit edildi).
• ✅ Mermaid diyagramı, tablo, dil-etiketli kod blokları (armasm) yerinde kullanıldı.
• ✅ AI klişeleri yok ("delve", "günümüzün hızla değişen dünyasında", boş sonuç paragrafı yok).
• ✅ Gizlilik denetimi: tüm bilgi kamuya açık standart, açık kaynak boot.S ve Renode'dan. Proje/müşteri/ürün adı yok; yazarın iç deneyimine atıf yok.
• ✅ Olası tuzak: vektör tablosunda LDR pc, =... vs B ... farkı, MMU enable sonrası ISB zorunluluğu, FPEXC unutma gibi anti-pattern'ler bug imzaları olarak somutlaştırıldı.
• ⚠️ ARMv7-A ARM bölüm numaraları (örn. "B4.1.156") farklı baskılar arasında küçük farklılıklar gösterebilir; okuyucunun manualinde aramasını kolaylaştırmak için register adlarıyla birlikte verildi.

Test Plan

• CI yeşil
• Front matter YAML geçerli (Ruby YAML parser ile teyit edildi)
• Markdown render düzgün (Mermaid blokları, kod blokları, tablolar)
• "Renode ile Zynq7000 Simülasyonu" yazısına atıflar doğru
• Tüm dış bağlantılar açılabiliyor

Bu PR otonom ajan tarafından açıldı. Merge kararı yalnızca insana aittir (CLAUDE.md ve görev promptu Bölüm 4 gereği). Ajan kendi PR'ını merge etmez, onaylamaz, kapatmaz.

🤖 Generated with Claude Code