Yeni yazı: Linker Script Anatomisi — ARM Bare-Metal için Bir .ld Dosyası Satır Satır by Mavrikant · Pull Request #90 · Mavrikant/mavrikant.github.io

Mavrikant · 2026-05-26T05:31:10Z

Özet

Bare-metal ARM Cortex-M4 (STM32F4) için gerçek bir linker script (.ld) iskeletini satır satır açıklayan, ~3000 kelimelik teknik yazı. Hedef: main()'e ulaşmadan önce çalışan bağlama zincirini — vector table, .text/.rodata/.data/.bss yerleşimi, VMA/LMA ayrımı, .init_array, heap/stack — derinlemesine anlatmak.

📄 Dosya: _posts/2026-05-26-linker-script-anatomisi-arm-bare-metal.md
🌿 Dal: post/2026-05-26-linker-script-anatomisi-arm-bare-metal
📝 Kelime: ~3,012 | Bölüm: 9 H2 | Mermaid: 1 (bellek haritası)
🎯 Alan: toolchain / build (son 3 yayın ve tüm açık PR alt-alanlarından farklı)

Konu Seçimi ve Gerekçesi

Faz 2 — değerlendirme:

Kriter	Durum
İlgili (konu evreni + yazar uzmanlığı)	✔ ARM bare-metal, gömülü sistemler
İlgi çekici (kanca)	✔ "Bilinmeyen kutu" — herkes kullanır, çoğu mühendis anlamaz
Daha önce işlenmemiş	✔ Mevcut yazılar veya açık PR'larda yok
Değerli	✔ Somut `.ld` walkthrough + `.map` + `objdump`
Kalıcı	✔ GNU LD dili 30+ yıllık, ELF ABI sabit
Gizlilik-güvenli	✔ Tamamen kamuya açık (GNU LD, CMSIS, newlib)

Alan rotasyonu doğrulaması:

Son 3 yayın: bandpass-sampling (RF/DSP, 2026-05-21), renode-zynq7000 (gömülü/SoC, 2026-05-14), kalibrasyon-zinciri (metroloji, 2026-05-07).
Açık PR alt-alanları: navigation (Yeni yazı: VOR Nasıl Çalışır? 30 Hz Faz Karşılaştırması ve DVOR Geometrisi #78), sertifikasyon (Yeni yazı: MC/DC Kapsama — DO-178C DAL A'da Modified Condition/Decision Coverage #77), software-craft/CRC (Yeni yazı: CRC Polinom Seçimi ve Hamming Mesafesi #79), real-time/WCET (WCET Analizi: Statik mi, Ölçüm mü, Hibrit mi? #88), reliability/watchdog (Yeni yazı: Watchdog Timer Tasarım Desenleri — Tek-Stage Yanılgısından Rendezvous Pattern'e #89), security (Yeni yazı: Bellek Güvenliği Devrimi — C/C++ Geliştiricileri İçin Değişen Kurallar #67), C/compiler (Yeni blog yazısı: C'de Tanımsız Davranış (Undefined Behavior) #54), C/standard (Add blog post: MISRA C ve Statik Analiz #51), embedded/numeric (Expand denormalize numbers and FTZ/DAZ section in float post #50).
Bu yazı: toolchain/build — hiçbiriyle örtüşmüyor.

"Bu Konuyu Bulmak Neden Zor?" (Faz 8 — novelty kapısı)

GNU LD manual referans-kılavuz tarzı, İngilizce ve örnek odaklı değil.
ARM Cortex-M startup akışı + ELF formatı + VMA/LMA ayrımı + linker dili — dört disiplinin kesişiminde Türkçe sentez nadir.
CMSIS şablon .ld dosyaları satır-satır yorumlanmadan dolaşıma sokuluyor.
Embedded Artistry, Interrupt by Memfault, Stargirl Flowers gibi mükemmel İngilizce kaynaklar var; Türkçe içerikte bu derinlik yok.

Boşluk gerçek; yazı doldurmaya çalışıyor.

Derinlik Öğesi (Bölüm 7)

Bellek / assembly incelemesi:

Gerçek bir Cortex-M4 .ld iskeleti satır satır açıklanıyor (MEMORY, SECTIONS, KEEP, AT>, LOADADDR, PROVIDE_HIDDEN, SORT).
Tipik bir firmware.map çıktısından .isr_vector, .text, .data (VMA ≠ LMA!), .bss satırları dökülüp adresler doğrulanıyor.
arm-none-eabi-objdump -h çıktısı tablo halinde gösterilip .data satırının VMA 0x20000000, LMA 0x08004fe8 olması linker script'in işini doğru yaptığının kanıtı olarak kullanılıyor.
Vector table[0] = MSP, vector table[1] = Reset_Handler doğrulaması; VTOR mekaniği.
Startup C kodu örneği: .data kopyalama döngüsü + .bss sıfırlama + __libc_init_array + main.

Bu öğeler "sözde derinlik" değil; her biri kaynaklara karşı doğrulanabilir.

Kullanılan Kaynaklar

GNU LD (binutils) manuel — Scripts bölümü
System V Generic ABI (ELF)
ARM Cortex-M4 Generic User Guide (DUI 0553)
ARMv7-M Architecture Reference Manual (DDI 0403)
Newlib __libc_init_array kaynağı (sourceware)
Embedded Artistry — "Exploring Startup Implementations: Newlib (ARM)"
Interrupt by Memfault — "From Zero to main(): Demystifying Firmware Linker Scripts"
Stargirl (Thea) Flowers — "The Most Thoroughly Commented Linker Script"
ARM EABI (IHI 0043)
CMSIS-Core (M) Reference

(Yazı sonunda tam liste markdown link olarak verildi.)

Öz-Eleştiri Özeti (Faz 6 — Eleştirmen)

✔ Derinlik gerçek mi? Evet — gerçek .ld + .map + objdump.
✔ Her olgu doğrulanabilir mi? Evet — vector table semantiği, VTOR davranışı, .init_array ARM EABI bağlamı, VMA/LMA semantiği web kaynaklarına karşı çapraz kontrol edildi.
✔ Tek kaynağın yeniden ifadesi mi? Hayır — birden çok ana kaynaktan sentez.
✔ Klişe / SEO yemi var mı? Hayır — sahadan ton, somut detay.
✔ Gizlilik ihlali? Hayır — tamamen kamuya açık standart bilgi; yazarın iç projelerinden hiçbir detay yok.
✔ Üslup mevcut yazılarla tutarlı mı? Evet — birinci tekil/siz hitabı karışık, didaktik-sahadan ton, mermaid + kod blokları + tablo + ## Kaynaklar sonu.

Öz-Denetim Listesi (Bölüm 13)

Test planı

CI yeşil mi (build-jekyll workflow)?
bundle exec jekyll build yerelde temiz mi?
Yayında _layouts/post.html ile render doğru mu (mermaid, code blocks, lang attr)?
## Kaynaklar bağlantıları gerçekten erişilebilir mi?
/img/posts/8.webp mevcut mu? (kontrol edildi — evet)

🤖 Generated with Claude Code

…ası Satır Satır Alan: toolchain/build. Cortex-M4 STM32F4 için gerçek bir .ld iskeletini satır satır açıyor; .map ve objdump çıktılarıyla VMA/LMA, .data kopyalama, .bss sıfırlama, .init_array ve vector table mekaniklerini doğruluyor. Derinlik öğesi (Bölüm 7): gerçek .ld + .map + objdump dökümü — bellek/assembly incelemesi. ~3000 kelime, 9 ana bölüm, Mermaid bellek haritası diyagramı. agent/topics.md güncellendi: yazılanlara bandpass-sampling, açık PR'lara #88 WCET ve #89 watchdog eklendi; fikir havuzundan linker-script ve bu çalıştırmada açılan PR'larla çakışan adaylar (MC/DC, CRC, WCET, watchdog) çıkarıldı. Co-Authored-By: Claude Opus 4.7 <noreply@anthropic.com>

Copilot

Pull request overview

Bu PR, ARM Cortex-M4 (STM32F4) bare-metal projelerde linker script (.ld) yapısını satır satır anlatan yeni bir blog yazısı ekliyor ve agent/topics.md konu defterini buna göre güncelliyor.

Changes:

Yeni yazı eklendi: linker script’te MEMORY/SECTIONS, VMA/LMA, .init_array, heap/stack ve .map/objdump doğrulaması.
agent/topics.md içerisine son yayınlanan yazı ve açık PR listesi güncellemeleri eklendi; “seçildi/devam” kısmı linker-script yazısına taşındı.

Reviewed changes

Copilot reviewed 2 out of 2 changed files in this pull request and generated 7 comments.

File	Description
`agent/topics.md`	Konu defteri güncellemesi (yayın listesi, açık PR tablosu, bu çalıştırma notları).
`_posts/2026-05-26-linker-script-anatomisi-arm-bare-metal.md`	Yeni teknik blog yazısı (Mermaid diyagram + linker script walkthrough + map/objdump örnekleri).

💡 Add Copilot custom instructions for smarter, more guided reviews. Learn how to get started.

+mermaid: true
+---
+
+Bare-metal bir ARM Cortex-M projesinde derleme zincirini takip ettiğinizde, kodun `main()`'e ulaşmadan önce geçtiği üç temel adım vardır: derleyici, derleyici (assembler) ve **linker**. İlk ikisi okul müfredatında genellikle kabaca anlatılır; üçüncüsü, yani linker ve onu yönlendiren `.ld` dosyası, çoğu mühendis için bir kutsal metindir — değiştirilmez, anlaşılmaz, "STM32CubeMX zaten üretiyor" denilip geçilir.


+```ld
+.text :
+{
+    *(.text*)
+    *(.rodata*)
+    *(.glue_7) *(.glue_7t)


+
+`.bss`, başlangıç değeri sıfır olan veya hiç başlatılmamış global / static değişkenleri tutar. ELF'te bu bölüm `NOBITS` tipindedir: load image'de **yer tutmaz**, sadece linker `_sbss`–`_ebss` boyutunu kaydeder. Startup kodu bu aralığı sıfırlar. Bu yüzden FLASH boyutu hesabına `.bss` girmez; ama RAM boyutu hesabına girer.
+
+`*(COMMON)` deyimi, eski K&R C ve bazı yabancı derleyicilerin `extern` tanımlamadan global değişken bildirimi yapmasından miras kalan bir konvansiyondur. Modern projede neredeyse hiç doluymaz; ama linker script'lerde alışkanlık olarak yer alır.


+- **Linker Script Anatomisi: ARM Bare-Metal için Bir `.ld` Dosyası Satır Satır** —
+  dal: `post/2026-05-26-linker-script-anatomisi-arm-bare-metal`,
+  dosya: `_posts/2026-05-26-linker-script-anatomisi-arm-bare-metal.md`,
+  durum: PR açılacak (bu çalıştırma) — alan: toolchain/build.


 - [x] Ölçüm Belirsizliği (GUM Annex F + NCSLI RP-12) — 2026-05-06 — alan: metroloji
 - [x] Kalibrasyon Zincirinin Tepesi (Birincil Standartlar) — 2026-05-07 — alan: metroloji
 - [x] Renode ile Zynq7000 Simülasyonu — 2026-05-14 — alan: gömülü/SoC
+- [x] Bandpass Sampling: 1 GHz Sinyali 50 MHz Saatle Örneklemek — 2026-05-21 — alan: RF/DSP


+                0x000000000800482a                _etext = .
+
+.data           0x0000000020000000       0x4c load address 0x0000000008004830
+                0x0000000020000000                _sdata = .
+ *(.data*)


+  1 .text         00004aa0  08000190  08000190  00010190  2**3
+  2 .rodata       000003a8  08004c30  08004c30  00014c30  2**3
+  3 .ARM          00000008  08004fd8  08004fd8  00014fd8  2**2
+  4 .init_array   00000004  08004fe0  08004fe0  00014fe0  2**2
+  5 .fini_array   00000004  08004fe4  08004fe4  00014fe4  2**2


İnsan geri bildirimi üzerine yazı tamamen Zynq-7000 (Cortex-A9 + OCM + DDR3 + QSPI) referansıyla yeniden yazıldı; STM32F4/Cortex-M4 örneklerinin yerini Renode yazısının doğal devamı olacak şekilde Zynq mimarisi aldı. Değişiklikler: - Bellek modeli: FLASH/SRAM/CCM yerine DDR3/OCM/QSPI. OCM_CFG remap mekaniği (BootROM 0x18 vs U-Boot 0x1F) açıklandı. - MEMORY bloğu: ps7_ddr_0, ps7_ocm_low_0, ps7_ocm_high_0, ps7_qspi_linear. - Vector table: Cortex-A9 8-entry instruction (LDR pc, =Handler), VBAR register (CP15 c12 c0 0), VINITHI semantiği. - VMA/LMA: .ocm_data örneği — OCM'de VMA, DDR'da LMA, LOADADDR() ile startup kopyalama. - Stack/heap: AAPCS 16-byte hizalama, Cortex-A9'un her CPU modu için ayrı SP kurulumu (SVC/IRQ/FIQ/Abort/Undef/System). - Pitfall'lar: OCM remap yanılgısı, çift çekirdek DDR bölme (AMP), MMU guard sayfa ile stack overflow yakalama. - Map/objdump çıktıları: Zynq adres haritasına göre güncellendi. - Kaynaklar: UG585, Cortex-A9 TRM (DDI 0388), ARMv7-A ARM (DDI 0406), CMSIS-Core (A) VBAR, Xilinx embeddedsw lscript.ld eklendi. Yazı 3000 → 3839 kelime; 9 H2 bölüm; Mermaid bellek haritası Zynq QSPI/OCM/DDR akışına uyarlandı. Co-Authored-By: Claude Opus 4.7 <noreply@anthropic.com>

Mavrikant · 2026-05-26T09:37:55Z

Güncelleme — Zynq-7000 referansıyla yeniden yazıldı

İnsan geri bildirimi üzerine yazı tamamen Zynq-7000 mimarisine uyarlandı; CCM yerine OCM anlatılıyor. Bir önceki yazının (Renode ile Zynq7000 Simülasyonu) doğal devamı olacak şekilde aynı SoC üzerinden ilerliyor.

Ne değişti?

Bellek modeli: FLASH / SRAM / CCM → DDR3 / OCM / QSPI. slcr.OCM_CFG[RAM_HI] ile 4 bankın düşük (0x0000_0000) veya yüksek (0xFFFC_0000) aralığa eşlenmesi; BootROM 0x18 vs U-Boot 0x1F ayrımı açıklandı.
MEMORY bloğu: Zynq-7000 standalone BSP isimlendirmesiyle güncellendi — ps7_ddr_0, ps7_ocm_low_0, ps7_ocm_high_0, ps7_qspi_linear.
Vector table: Cortex-M VTOR + 32-bit pointer'lı tablo → Cortex-A9 VBAR + 8 entry instruction tablosu (LDR pc, =Handler). VINITHI semantiği (0x0000_0000 vs 0xFFFF_0000).
VMA/LMA: tipik DDR-only senaryoda VMA=LMA olduğu vurgulandı; VMA ≠ LMA örneği olarak .ocm_data kullanıldı (DDR'da LMA, OCM high'da VMA, LOADADDR() ile startup kopyalama). Bootloader senaryosunda QSPI LMA varyantı eklendi.
Stack/heap: AAPCS gereği 16 byte hizalama, Cortex-A9'un her CPU modu için ayrı SP kurulumu (SVC/IRQ/FIQ/Abort/Undef/System) örneği eklendi.
Pitfall'lar: OCM remap yanılgısı (VBAR güncellenmeden OCM_CFG değişimi), çift çekirdek DDR bölme (AMP), MMU guard sayfa ile stack overflow yakalama (Cortex-A9'da donanım stack-limit register'ı yok).
Map ve objdump çıktıları: Zynq adres haritasına göre yeniden üretildi — .vectors 0x0000_0000'da, .text 0x0010_0000'dan, .ocm_data VMA 0xFFFF_0000 / LMA 0x0010_C000.
Kaynaklar: UG585 (Zynq-7000 TRM, OCM bölümü), Cortex-A9 TRM (DDI 0388), ARMv7-A ARM (DDI 0406), CMSIS-Core (A) VBAR, Xilinx embeddedsw lscript.ld, Vitis linker script dokümantasyonu eklendi.

Metrikler

Kelime: ~3,000 → ~3,839
H2 bölüm sayısı: 9 (aynı)
Mermaid diyagramı: QSPI → OCM (FSBL) → DDR akışını gösteren boot zinciri görselleştirildi

Doğrulanmış olgular

Zynq-7000 OCM = 256 KB, 4×64 KB bank (UG585, On-Chip Memory bölümü)
BootROM OCM_CFG = 0x18 (192 KB düşük + 64 KB yüksek)
Cortex-A9 VBAR, CP15 c12 c0 0 üzerinden erişilir; VINITHI ile reset değeri 0x0 veya 0xFFFF_0000
Cortex-A9 vector table 8 entry × 4 byte instruction
AAPCS public arayüz SP hizalaması 8 byte zorunlu, NEON/kütüphaneler için 16 byte pratik standart

🤖 Generated with Claude Code

Copilot AI review requested due to automatic review settings May 26, 2026 05:31

Copilot started reviewing on behalf of Mavrikant May 26, 2026 05:31 View session

Copilot AI reviewed May 26, 2026

View reviewed changes

Mavrikant mentioned this pull request May 30, 2026

Yeni yazı: ARM GIC — Cortex-A Kesme Denetleyicisinin İçine Bakmak #101

Open

5 tasks

Mavrikant mentioned this pull request Jun 14, 2026

Yeni yazı: MPU vs MMU — ARM'da Donanım Tabanlı Bellek Korumasının Anatomisi #135

Open

Provide feedback

Saved searches

Use saved searches to filter your results more quickly

Yeni yazı: Linker Script Anatomisi — ARM Bare-Metal için Bir .ld Dosyası Satır Satır#90

Yeni yazı: Linker Script Anatomisi — ARM Bare-Metal için Bir .ld Dosyası Satır Satır#90
Mavrikant wants to merge 2 commits into
masterfrom
post/2026-05-26-linker-script-anatomisi-arm-bare-metal

Mavrikant commented May 26, 2026

Uh oh!

Copilot AI left a comment

Uh oh!

Mavrikant commented May 26, 2026

Uh oh!

Reviewers

Assignees

Labels

Projects

Milestone

Development

Uh oh!

2 participants


		`.bss`, başlangıç değeri sıfır olan veya hiç başlatılmamış global / static değişkenleri tutar. ELF'te bu bölüm `NOBITS` tipindedir: load image'de yer tutmaz, sadece linker `_sbss`–`_ebss` boyutunu kaydeder. Startup kodu bu aralığı sıfırlar. Bu yüzden FLASH boyutu hesabına `.bss` girmez; ama RAM boyutu hesabına girer.

		`*(COMMON)` deyimi, eski K&R C ve bazı yabancı derleyicilerin `extern` tanımlamadan global değişken bildirimi yapmasından miras kalan bir konvansiyondur. Modern projede neredeyse hiç doluymaz; ama linker script'lerde alışkanlık olarak yer alır.

Conversation

Mavrikant commented May 26, 2026

Özet

Konu Seçimi ve Gerekçesi

"Bu Konuyu Bulmak Neden Zor?" (Faz 8 — novelty kapısı)

Derinlik Öğesi (Bölüm 7)

Kullanılan Kaynaklar

Öz-Eleştiri Özeti (Faz 6 — Eleştirmen)

Öz-Denetim Listesi (Bölüm 13)

Test planı

Uh oh!

Copilot AI left a comment

Choose a reason for hiding this comment

Pull request overview

Reviewed changes

Uh oh!

Mavrikant commented May 26, 2026

Güncelleme — Zynq-7000 referansıyla yeniden yazıldı

Ne değişti?

Metrikler

Doğrulanmış olgular

Uh oh!

Reviewers

Assignees

Labels

Projects

Milestone

Development

Uh oh!

2 participants